ในการทอดกฐินแทบทุกวัด  โดยเฉพาะที่เป็นวัดราษฎร์ เครื่องกฐินและบริวารกฐิน มีมากมายหลากหลายแต่ที่เห็นจะขาดไม่ได้ คงเป็น ผ้าห่มพระประธาน เทียนปาฎิโมกข์ และ ธงจระเข้-นางมัจฉาโดยธรรมเนียมแล้วถ้าวัดไหนขึ้นธงจระเข้ไว้ที่หน้าวัด ก็เป็นที่รู้กันว่า วัดนั้นได้มีการทอดกฐินแล้ว

ภาพจาก http://download.clib.psu.ac.th/datawebclib/exhonline/kathin/images/Ka.jpg

ประวัติความเป็นมาของธงจระเข้ ก็มีตำนานความเป็นมาที่หลายๆ ท่าน คงพอจะทราบกันดี ซึ่งก็แฝงไปด้วยแง่คิด คำสอนทางธรรมะ อย่างดีทีเดียว

ที่มาประการแรก เป็นเรื่องของการอาศัยดวงดาวในการเดินทางไปทอดกฐิน นั้นก็คือว่า  สมัย โบราณ การเดินทางต้องอาศัย การดูทิศทางจากดวงดาว เช่น ในการ เคลื่อนขบวนทัพ ในตอนจวนสว่างต้องอาศัยดาวจระเข้ ซึ่งขึ้นในช่วงนั้นพอดีการ ทอดกฐินสมัยโบราณ เป็นงานใหญ่ มีภาระต้องจัดทำมาก บางที่ต้องไปทอด ณ วัดซึ่งอยู่ไกลบ้าน ก็ต้อง อาศัยดูทิศทาง จากดาวจระเข้ ซึ่งพอขึ้นก็เริ่มเคลื่อนขบวนกฐิน จะได้ไปสว่างที่วัดพอดี

ที่มาอีกตำนานหนึ่งเล่าเป็นนิทานโบราณว่า ในการแห่กฐินในทางเรือของอุบาสกผู้หนึ่ง มีจระเข้ตัวหนึ่งอยากได้บุญจึงอุตส่าห์ว่ายตามเรือไปด้วย แต่ยังไม่ทันถึงวัดก็หมดกำลังว่ายตามต่อไปอีกไม่ไหว จึงร้องบอกอุบาสกว่า เหนื่อยนักแล้ว ไม่สามารถจะว่ายตามไปร่วมกองการกุศล วานท่านเมตตาช่วยเขียนรูปข้าพเจ้า เพื่อเป็นสักขีพยานว่าได้ไปร่วมการกุศลด้วยเถิด อุบาสกผู้นั้นจึงได้เขียนรูปจระเข้ยกเป็นธงขึ้นในวัดเป็นปฐม และสืบเนื่องมาจนบัดนี้

ที่มาอีกตำนานหนึ่งนั้น มีนิทานโบราณว่า เศรษฐีผู้หนึ่งเป็นคนขี้เหนียว ไม่เคยคิดทำบุญสร้างกุศล  นำสมบัติ ไปฝังไว้ที่ท่าน้ำหน้าบ้าน ครั้นตายลงจึงไปเกิดเป็นจระเข้เฝ้าสมบัติของตน ได้รับความทุกขเวทนาจึงไปเข้าฝัน ภรรยาให้มาขุดสมบัติ ไปทำบุญกุศล ภรรยาจึงจัดให้มีการทอดกฐินขึ้น จระเข้เศรษฐีนั้นก็บังเกิดความยินดี ว่ายน้ำตามขบวนเรือแห่องค์กฐินไป แต่ยังไม่ทันถึงวัดก็หมดแรง ไปต่อไม่ไหว จึงบอกภรรยาให้วาดรูปจระเข้ ใส่ในธงไปแทน

"คติความเชื่อเรื่องนี้ ถือว่า ตรงกับเรื่องบาปบุญทางพุทธศาสนา เตือนสติให้คนรู้จักเสียสละ ทำบุญบ้าง

เมื่อ ตายแล้ว หากยังหวงสมบัติอยู่ ก็จะเกิดเป็นสัตว์ มาเฝ้าสมบัติ ตรงกับหลักธรรมที่ว่า  ตายด้วยความโลภ จะเกิดเป็นเปรต ตายด้วยความโกรธจะตกนรก ตายด้วยความหวง จะเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน"

ที่มาของธงจระเข้ ก็มีมาประมาณนี้ละครับ

เหตุผลความเชื่อ เรื่องธงจระเข้เป็นของดี หรือเป็นเครื่องรางทางค้าขาย ก็มีอิทธิพลความเชื่อว่าการทอดกฐินเป็นของบริสุทธิ์ พระหรือวัดจะไปขอ ให้ใครมาทอดไม่ได้ ต้องมาเองด้วยความศรัทธาและบริสุทธิ์ และเวลามาก็มากันไม่ใช้น้อยๆ เรือนร้อย เรือนพัน คน อีกทั้งยังได้เงินเข้าวัดเป็นจำนวน แสน จำนวนล้าน  หลายคนจึงเชื่อว่า ธงจระเข้ จะดึงดูดคนเข้าร้าน ทำมาค้าขายแบบซื้อง่าย ขายคล่อง มากันทั่วทุกทิศ  และจระเข้ในธง ก็หมายถึงเศรษฐีที่มีร่ำรวย จนขนาดต้องเอาทรัพย์สมบัติไปฝังไว้เลยทีเดียวจะเรียกว่า ธงเศรษฐี ก็ได้

ในแง่คิดที่เป็นคติสอนใจ ก็คงประมาณว่า รวยแล้วอย่างเหนียว  ให้รู้จักแบ่งปัน

ถ้าจะเป็นเศรษฐี ก็ให้เป็นเศรษฐีใจบุญ รู้จักแบ่งปันให้ผู้อื่นและส่วนรวมบ้าง ตามสมควร

ธงจระเข้จึงเป็นมากกว่าเครื่องรางที่จะดลบัลดาลให้แค่รวย แต่รวยอย่างมีคุณค่าและน่ารัก ด้วยละครับ

ที่มา

http://www.sangkapan.com/07katin02.html

http://download.clib.psu.ac.th/datawebclib/exhonline/kathin/page7.html

สืบค้นเมื่อ  9 ตุลาคม 2554